Keperluan Penyimpanan Produk Halal Mengikut MPPHM 2020
Pengurusan stor merupakan salah satu aspek yang sering dipandang remeh dalam pelaksanaan Sistem Pengurusan Halal. Ramai organisasi memberi tumpuan kepada bahan mentah dan proses pengeluaran, tetapi mengabaikan kawalan selepas produk dihasilkan.
Hakikatnya, penyimpanan yang tidak sistematik boleh menyebabkan pencemaran silang, kehilangan kebolehkesanan (traceability) dan ketidakpatuhan terhadap keperluan Pensijilan Halal Malaysia.
Atas sebab itu, Manual Prosedur Pensijilan Halal Malaysia (MPPHM) 2020 menetapkan beberapa keperluan penting berkaitan penyimpanan bahan mentah dan produk halal bagi memastikan integriti halal sentiasa terpelihara.
Mengapa Pengurusan Stor Sangat Penting?
Stor ialah lokasi yang menghubungkan keseluruhan rantaian operasi.
Semua bahan mentah akan melalui stor sebelum diproses, manakala produk siap pula akan disimpan sebelum dihantar kepada pelanggan.
Sekiranya kawalan stor lemah, organisasi berisiko menghadapi masalah seperti:
- pencampuran bahan halal dan bukan halal,
- penggunaan bahan mentah yang salah,
- kehilangan identiti bahan,
- kerosakan produk,
- kegagalan sistem FIFO atau FEFO,
- kesukaran mengesan lot sekiranya berlaku aduan pelanggan.
Oleh itu, stor bukan sekadar tempat menyimpan barang, tetapi sebahagian daripada sistem kawalan halal.
1. Stor Hendaklah Dikhususkan Untuk Produk Halal
MPPHM 2020 menetapkan bahawa kawasan penyimpanan hendaklah digunakan untuk bahan mentah dan produk halal sahaja, termasuk produk dagangan (trading products).
Sekiranya organisasi mengendalikan produk lain, pengasingan yang jelas dan kawalan yang berkesan perlu diwujudkan bagi mengelakkan pencemaran silang.
2. Semua Bahan Perlu Diasingkan Mengikut Kategori
Penyimpanan yang baik bukan sekadar menyusun barang di atas rak.
Organisasi perlu mengasingkan sekurang-kurangnya:
- bahan mentah,
- produk separuh siap,
- produk siap,
- bahan pembungkusan,
- produk R&D,
- produk ditolak (reject item),
- bahan kimia,
- peralatan.
Pengasingan ini memudahkan kawalan stok serta mengurangkan risiko kesilapan semasa pengeluaran.
3. Semua Bahan Hendaklah Dilabel Dengan Jelas
Pelabelan merupakan antara perkara pertama yang akan diperhatikan oleh auditor.
Setiap bahan hendaklah mempunyai maklumat seperti:
- nama bahan,
- nombor lot,
- tarikh penerimaan,
- tarikh luput (jika berkaitan),
- status bahan,
- lokasi penyimpanan.
Pelabelan yang konsisten memudahkan proses pengesanan sekiranya berlaku isu berkaitan produk.
4. Jangan Simpan Barang Yang Tidak Berkaitan
Stor halal tidak sepatutnya menjadi tempat menyimpan pelbagai jenis barang yang tidak berkaitan dengan operasi.
Contohnya:
- peralatan rosak,
- barang peribadi pekerja,
- alat ganti yang tidak digunakan,
- bahan kimia tanpa kawalan,
- peralatan pejabat.
Keadaan stor yang sesak bukan sahaja menyukarkan pembersihan, malah meningkatkan risiko pencemaran
5. Pastikan Stor Sentiasa Bersih dan Tersusun
Stor hendaklah berada dalam keadaan:
- bersih,
- kering,
- mempunyai pengudaraan yang baik,
- bebas daripada makhluk perosak,
- mudah dibersihkan.
Susunan bahan juga perlu membolehkan pekerja bergerak dengan selamat serta memudahkan aktiviti pemeriksaan dan pembersihan.
6. Laksanakan FIFO atau FEFO
Walaupun MPPHM 2020 tidak menyebut secara khusus kaedah FIFO (First In, First Out) atau FEFO (First Expired, First Out), kedua-dua amalan ini sangat digalakkan dalam pengurusan stor.
Pelaksanaannya membantu:
- mengurangkan pembaziran,
- mengelakkan penggunaan bahan tamat tempoh,
- memastikan putaran stok lebih sistematik.
Auditor biasanya akan melihat sama ada organisasi mempunyai sistem yang jelas untuk menguruskan stok.
7. Wujudkan Rekod Penyimpanan Yang Lengkap
Stor yang baik sentiasa mempunyai rekod.
Antara rekod yang perlu diselenggara ialah:
- rekod penerimaan bahan,
- rekod pengeluaran bahan,
- rekod stok,
- rekod pelupusan,
- rekod pemindahan lokasi,
- rekod pemeriksaan stor.
Rekod ini penting bagi tujuan audit serta memudahkan aktiviti traceability.
8. Susun Atur Stor Hendaklah Memudahkan Pembersihan
Semua bahan hendaklah disusun menggunakan alas yang sesuai seperti pallet atau rak.
Bahan tidak digalakkan diletakkan terus di atas lantai kerana ia boleh menyebabkan:
- pencemaran,
- kerosakan pembungkusan,
- kesukaran pembersihan,
- serangan makhluk perosak.
Selain itu, perlu ada ruang yang mencukupi di antara rak bagi memudahkan pergerakan pekerja dan aktiviti sanitasi.
9. Penyimpanan Oleh Pihak Ketiga
Sesetengah organisasi menggunakan gudang luar bagi tujuan penyimpanan.
Dalam keadaan ini, MPPHM 2020 menetapkan bahawa:
- perlu ada kontrak atau perjanjian bertulis,
- tanggungjawab setiap pihak hendaklah jelas,
- penyedia perkhidmatan yang mempunyai SPHM diberi keutamaan.
Organisasi masih bertanggungjawab memastikan bahan dan produk mereka dikendalikan mengikut keperluan halal.
10. Laksanakan Sertu Jika Berlaku Pencemaran Najis Mughallazah
Sekiranya kawasan penyimpanan disahkan tercemar dengan najis mughallazah, proses sertu hendaklah dilaksanakan mengikut kaedah yang ditetapkan oleh pihak berkuasa.
Selepas sertu selesai, organisasi juga perlu menyemak semula punca pencemaran bagi mengelakkan kejadian yang sama berulang.
Apa Yang Auditor Akan Semak?
Semasa audit halal, auditor biasanya akan memberi perhatian kepada:
- kebersihan stor,
- pelabelan bahan,
- pengasingan bahan mentah dan produk siap,
- penyimpanan bahan kimia,
- susunan pallet,
- kawalan suhu (jika berkaitan),
- rekod stok,
- sistem FIFO atau FEFO,
- keadaan pembungkusan,
- kawalan makhluk perosak.
Mereka juga akan membuat semakan silang antara rekod stor dengan rekod pembelian dan rekod pengeluaran untuk memastikan semua maklumat adalah konsisten.
Kesilapan Yang Sering Berlaku
Antara ketidakakuran yang lazim ditemui ialah:
- Bahan mentah diletakkan terus di atas lantai.
- Produk siap bercampur dengan bahan mentah.
- Produk rosak tidak diasingkan.
- Tiada label pada bahan.
- Stor terlalu sempit dan tidak tersusun.
- Rekod stok tidak dikemas kini.
- Bahan kimia disimpan bersama bahan makanan.
- Tiada bukti pemeriksaan stor secara berkala.
Walaupun kelihatan seperti isu pengurusan biasa, perkara ini boleh memberi kesan kepada integriti sistem halal.
Amalan Terbaik Untuk Organisasi
Bagi memastikan stor sentiasa memenuhi keperluan Pensijilan Halal Malaysia, organisasi disarankan untuk:
- Menyediakan SOP pengurusan stor.
- Menetapkan zon penyimpanan mengikut kategori bahan.
- Melaksanakan pemeriksaan stor secara berkala menggunakan senarai semak.
- Menggunakan sistem kod warna atau label bagi memudahkan pengecaman.
- Menjalankan latihan kepada pekerja stor mengenai keperluan halal dan kebolehkesanan.
- Menyemak status stok serta tarikh luput secara berkala.
Langkah-langkah ini bukan sahaja membantu semasa audit, malah meningkatkan kecekapan operasi harian.
Kesimpulan
Pengurusan stor yang sistematik merupakan elemen penting dalam mengekalkan integriti Pensijilan Halal Malaysia. Penyimpanan yang teratur, pelabelan yang jelas, rekod yang lengkap dan kawalan terhadap risiko pencemaran akan membantu organisasi memastikan setiap bahan mentah dan produk halal kekal mematuhi keperluan MPPHM 2020 sepanjang rantaian bekalan.
Soalan Lazim (FAQ)
Adakah bahan mentah boleh diletakkan terus di atas lantai?
Tidak digalakkan. Penggunaan pallet atau rak adalah amalan terbaik bagi mengelakkan pencemaran, memudahkan pembersihan dan melindungi bahan daripada kerosakan.
Adakah stor halal perlu menggunakan FIFO atau FEFO?
Walaupun MPPHM 2020 tidak menyatakan kaedah tertentu, FIFO atau FEFO merupakan amalan pengurusan stor yang baik dan sering menjadi perhatian semasa audit.
Bolehkah menggunakan gudang pihak ketiga?
Boleh, dengan syarat terdapat perjanjian bertulis dan organisasi memastikan penyedia perkhidmatan mematuhi keperluan halal. Keutamaan juga diberikan kepada penyedia yang mempunyai Sijil Pengesahan Halal Malaysia.