Keperluan Bahan Mentah Halal Mengikut MPPHM 2020

Dalam proses Pensijilan Halal Malaysia, bahan mentah merupakan antara aspek yang menerima perhatian paling tinggi semasa pengauditan. Walaupun sesebuah syarikat mempunyai premis yang bersih, pekerja yang terlatih dan sistem dokumentasi yang lengkap, penggunaan bahan mentah yang tidak memenuhi keperluan halal tetap boleh menyebabkan ketidakakuran.

Atas sebab itu, Manual Prosedur Pensijilan Halal Malaysia (MPPHM) 2020 menetapkan beberapa keperluan khusus bagi memastikan semua bahan mentah yang digunakan dapat dibuktikan status halalnya, selamat digunakan dan bebas daripada sebarang unsur yang boleh menjejaskan integriti Pensijilan Halal Malaysia.

Artikel ini menghuraikan keperluan tersebut serta beberapa kesilapan yang sering berlaku dalam industri.

Mengapa Bahan Mentah Sangat Penting Dalam Audit Halal?

Bahan mentah ialah titik permulaan kepada keseluruhan rantaian halal. Sekiranya sumber bahan tidak jelas atau diragui, status halal produk akhir juga boleh dipersoalkan.

Semasa audit, auditor bukan sekadar melihat senarai bahan mentah. Mereka akan menilai sama ada syarikat mampu membuktikan:

• sumber bahan mentah,
• status halal bahan,
• dokumen sokongan,
• kebolehkesanan (traceability), dan
• kawalan terhadap pembekal.

Ini menunjukkan bahawa pengurusan bahan mentah perlu disokong oleh sistem yang tersusun, bukan sekadar bergantung kepada label produk.

1. Semua Bahan Mentah Hendaklah Halal, Selamat dan Tidak Tercemar

MPPHM 2020 menetapkan bahawa setiap bahan mentah yang digunakan hendaklah:

• halal,
• selamat digunakan,
• berkualiti, dan
• bebas daripada pencemaran.

Keperluan ini bukan hanya terpakai kepada bahan utama seperti daging atau susu, malah melibatkan bahan tambahan seperti perisa, pewarna, pengemulsi, penstabil, enzim dan bahan pemprosesan.

2. Bahan Berasaskan Haiwan Mesti Disokong Oleh Sijil Halal Yang Sah

Bagi bahan yang berasal daripada haiwan atau hasilan haiwan seperti:

• daging,
• ayam,
• gelatin,
• kolagen,
• lemak haiwan,
• enzim,
• whey,
• susu tertentu,

syarikat perlu memastikan bahan tersebut mempunyai sijil halal yang masih sah daripada pihak berkuasa atau badan pensijilan halal yang diiktiraf.

Sekiranya sijil halal telah tamat tempoh atau dikeluarkan oleh badan yang tidak diiktiraf, bahan tersebut mungkin tidak diterima dalam proses pensijilan.

3. Bahan Import Perlu Datang Daripada Sumber Yang Diluluskan

Bagi bahan mentah import yang berasaskan haiwan, MPPHM 2020 menetapkan bahawa bahan tersebut hendaklah diperoleh daripada rumah sembelihan atau loji pemprosesan yang diluluskan oleh Jabatan Perkhidmatan Veterinar (JPV).

Ini bertujuan memastikan rantaian bekalan antarabangsa turut memenuhi keperluan halal Malaysia.

4. Dokumen Sokongan Perlu Lengkap

Tidak semua bahan mempunyai sijil halal.

Dalam keadaan tertentu, syarikat perlu menyediakan dokumen sokongan seperti:

• komposisi bahan,
• spesifikasi produk,
• carta alir pengeluaran,
• sumber asal bahan mentah.

Dokumen ini membantu auditor menilai sama ada sesuatu bahan boleh diterima dalam Pensijilan Halal Malaysia.

5. Pengeluar Asal Bahan Mesti Dapat Dikenal Pasti

Salah satu prinsip penting dalam sistem halal ialah kebolehkesanan (traceability).

Organisasi perlu mengetahui:

• siapa pengeluar asal,
• dari mana bahan diperoleh,
• siapa pembekal,
• nombor lot,
• tarikh penerimaan.

Sekiranya berlaku isu berkaitan halal, maklumat ini membolehkan tindakan pembetulan dilaksanakan dengan cepat.

6. Aktiviti Repacking atau Premix Oleh Pihak Ketiga

Ramai syarikat membeli bahan yang telah:

• dipotong,
• dipra-campur,
• dibungkus semula,
• dipecahkan kepada kuantiti kecil.

Sekiranya proses tersebut dilakukan oleh pihak ketiga, pihak tersebut juga perlu mempunyai Pensijilan Halal Malaysia yang sah jika aktiviti mereka memberi kesan kepada status halal bahan.

Ini adalah perkara yang sering terlepas pandang oleh organisasi.

7. Semua Bahan Mesti Diisytiharkan Dalam MYeHALAL

Semua bahan mentah yang digunakan hendaklah diisytiharkan secara lengkap dalam sistem MYeHALAL.

Maklumat yang dimasukkan hendaklah sama seperti yang tertera pada label asal bahan.

Kesilapan seperti penggunaan nama singkatan, nama komersial yang berbeza atau maklumat yang tidak lengkap boleh menyebabkan proses semakan menjadi lebih lama.

8. Label Bahan Mentah Perlu Jelas

Setiap bahan mentah hendaklah mempunyai label yang jelas dan mudah difahami.

Antara maklumat yang lazim terdapat pada label ialah:

• nama bahan,
• nama pengilang,
• nombor lot,
• tarikh luput,
• negara asal (jika berkaitan).

Pelabelan yang baik memudahkan proses pengesanan dan mengurangkan risiko penggunaan bahan yang salah.

9. Mematuhi Keperluan Perundangan

Selain memenuhi keperluan halal, bahan mentah juga perlu mematuhi semua undang-undang yang berkaitan seperti keselamatan makanan, pelabelan dan peraturan import.

Pensijilan halal tidak menggantikan keperluan pematuhan terhadap undang-undang lain.

10. Sumber Air Juga Perlu Diberi Perhatian

Sekiranya sumber air tidak diperoleh daripada pembekal air awam, organisasi mungkin perlu menyediakan laporan analisis bagi membuktikan bahawa air yang digunakan memenuhi keperluan yang ditetapkan.

Walaupun sering dianggap perkara kecil, aspek ini turut dinilai bergantung kepada jenis operasi.

Kesilapan Yang Sering Berlaku

Berdasarkan pengalaman industri, antara kesilapan yang kerap ditemui ialah:

• Menggunakan bahan tanpa sijil halal yang masih sah.
• Tidak mengemas kini sijil halal pembekal.
• Tiada spesifikasi produk atau dokumen sokongan.
• Tidak mengetahui pengeluar asal bahan mentah.
• Menggunakan bahan daripada pembekal yang berubah tanpa penilaian semula.
• Maklumat dalam MYeHALAL tidak sepadan dengan label bahan.

Kesilapan seperti ini boleh menyebabkan auditor mengeluarkan ketidakakuran dan melambatkan proses pensijilan.

Amalan Terbaik Untuk Organisasi

Bagi memastikan pematuhan sentiasa terjaga, organisasi disarankan untuk:

• Menyediakan Approved Supplier List (ASL).
• Menilai pembekal secara berkala.
• Menyemak tarikh luput sijil halal pembekal.
• Menyimpan spesifikasi dan sijil halal dalam satu fail yang mudah diakses.
• Mengemas kini rekod setiap kali berlaku pertukaran pembekal atau bahan.

Pendekatan ini bukan sahaja memudahkan audit, malah membantu organisasi mengurus risiko halal dengan lebih sistematik.

Kesimpulan

Pengurusan bahan mentah merupakan asas kepada sistem Pensijilan Halal Malaysia. Organisasi perlu memastikan setiap bahan yang digunakan mempunyai status halal yang boleh dibuktikan, disokong dengan dokumen yang lengkap dan direkodkan secara sistematik. Dengan kawalan yang baik terhadap bahan mentah, organisasi bukan sahaja lebih bersedia menghadapi audit, malah dapat mengekalkan integriti halal sepanjang rantaian pengeluaran.

FAQ

Adakah semua bahan mentah perlu mempunyai sijil halal?
Tidak semestinya. Namun, bagi bahan tertentu, terutama yang berasal daripada haiwan atau berisiko tinggi, sijil halal atau dokumen sokongan yang lengkap diperlukan mengikut keperluan MPPHM 2020.

Bagaimana jika pembekal menukar formulasi bahan?
Sebarang perubahan pada formulasi atau sumber bahan perlu dinilai semula. Organisasi hendaklah mendapatkan dokumen terkini dan memastikan status halal masih terpelihara sebelum bahan digunakan.

Apakah yang paling kerap disemak oleh auditor berkaitan bahan mentah?
Auditor lazimnya menyemak sijil halal pembekal, spesifikasi bahan, rekod pembelian, kebolehkesanan bahan serta ketepatan maklumat yang diisytiharkan dalam MYeHALAL.

Ini ialah standard artikel yang saya akan kekalkan untuk semua artikel seterusnya. Kalau konsisten dengan format ini, saya yakin siri MPPHM di MyHalalPro boleh menjadi antara rujukan paling lengkap dalam Bahasa Melayu untuk Pensijilan Halal Malaysia.