Keperluan Pemprosesan Halal Mengikut MPPHM 2020

Dalam Pensijilan Halal Malaysia, status halal sesuatu produk bukan hanya bergantung kepada bahan mentah yang digunakan. Produk yang menggunakan ramuan halal masih boleh kehilangan integriti halal sekiranya proses pengeluarannya tidak dikawal dengan baik.

Atas sebab itu, Manual Prosedur Pensijilan Halal Malaysia (MPPHM) 2020 menetapkan beberapa keperluan khusus berkaitan aktiviti pemprosesan. Tujuannya adalah untuk memastikan setiap produk dihasilkan dalam persekitaran yang bersih, terkawal dan bebas daripada sebarang risiko pencemaran yang boleh menjejaskan status halal.

Artikel ini menghuraikan keperluan tersebut serta amalan terbaik yang boleh dilaksanakan oleh organisasi.

Mengapa Proses Pemprosesan Sangat Penting?

Ramai menganggap halal hanya berkaitan dengan pemilihan bahan mentah.

Hakikatnya, proses pengeluaran merupakan salah satu aspek yang paling banyak diperiksa semasa audit halal.

Auditor akan menilai sama ada syarikat mempunyai kawalan yang mencukupi bagi mengelakkan:

• pencemaran silang (cross contamination),
• penggunaan bahan yang tidak diluluskan,
• pencemaran daripada bahan kimia,
• penggunaan peralatan yang tidak sesuai,
• amalan kerja yang boleh menjejaskan integriti halal.

Oleh sebab itu, pemprosesan perlu dikawal melalui prosedur yang jelas dan dilaksanakan secara konsisten.

1. Semua Aktiviti Pemprosesan Hendaklah Mematuhi Hukum Syarak

Keperluan paling asas ialah setiap proses pengeluaran hendaklah mematuhi prinsip Hukum Syarak.

Ini bermaksud organisasi perlu memastikan:

• hanya bahan yang diluluskan digunakan,
• tiada pencampuran dengan bahan tidak halal,
• tiada aktiviti yang boleh menjejaskan status halal produk.

Pensijilan halal bukan hanya melihat produk akhir, tetapi keseluruhan proses yang menghasilkan produk tersebut.

2. Kawasan Pemprosesan Hendaklah Bebas Daripada Produk Tidak Halal

MPPHM 2020 menetapkan bahawa kawasan pemprosesan hendaklah bebas daripada:

• bahan mentah tidak halal,
• produk tidak halal,
• bahan yang diragui status halalnya.

Sekiranya organisasi turut mengendalikan produk lain, mekanisme kawalan yang berkesan perlu diwujudkan bagi mengelakkan pencemaran silang.

3. Elakkan Pencemaran Silang (Cross Contamination)

Salah satu punca utama ketidakakuran ialah kegagalan mengawal pencemaran silang.

Pencemaran boleh berlaku melalui:

• peralatan yang dikongsi,
• meja kerja,
• bekas simpanan,
• troli,
• pekerja,
• aliran pengeluaran,
• kawasan penyimpanan sementara.

Organisasi perlu mengenal pasti semua titik risiko dan melaksanakan langkah kawalan yang sesuai.

4. Kawasan Pemprosesan Tidak Boleh Digunakan Untuk Aktiviti Yang Tidak Berkaitan

Kawasan pemprosesan hendaklah dikhususkan untuk aktiviti yang berkaitan dengan produk halal.

Sekiranya kawasan tersebut digunakan untuk tujuan lain, organisasi perlu mempunyai mekanisme kawalan yang jelas bagi memastikan status halal tidak terjejas.

Pendekatan ini penting bagi mengelakkan risiko pencemaran fizikal, kimia atau biologi.

5. Tiada Aktiviti Yang Memberi Implikasi Negatif Kepada Pensijilan Halal

MPPHM 2020 turut menjelaskan bahawa kawasan pemprosesan tidak boleh digunakan bagi menghasilkan produk atau bahan yang mempunyai kaitan dengan amalan keagamaan lain sehingga boleh memberi implikasi negatif kepada Pensijilan Halal Malaysia.

Organisasi perlu memastikan kawasan pemprosesan hanya digunakan untuk aktiviti yang selaras dengan tujuan pensijilan halal.

6. Amalkan Good Hygiene Practices (GHP)

Kebersihan merupakan asas kepada sistem halal.

Good Hygiene Practices (GHP) membantu memastikan:

• kawasan kerja sentiasa bersih,
• pekerja mengamalkan kebersihan diri,
• pencemaran dapat dikawal,
• produk dihasilkan dalam keadaan selamat.

Antara contoh pelaksanaan GHP ialah:

• mencuci tangan sebelum memulakan kerja,
• memakai pakaian pelindung yang bersih,
• membersihkan permukaan kerja mengikut jadual,
• mengasingkan bahan mentah daripada produk siap.

7. Laksanakan Good Manufacturing Practice (GMP)

Selain GHP, organisasi juga perlu mengamalkan Good Manufacturing Practice (GMP).

GMP memberi tumpuan kepada:

• kawalan proses,
• penyelenggaraan mesin,
• susun atur premis,
• dokumentasi,
• latihan pekerja,
• kawalan kualiti.

Pelaksanaan GMP yang baik bukan sahaja menyokong pensijilan halal, malah meningkatkan keselamatan makanan dan kecekapan operasi.

8. Pastikan Mesin dan Peralatan Sentiasa Bersih

Mesin yang digunakan dalam proses pengeluaran hendaklah sentiasa berada dalam keadaan:

• bersih,
• diselenggara,
• bebas daripada pencemaran,
• sesuai digunakan.

Organisasi juga perlu mempunyai jadual penyelenggaraan dan rekod pembersihan bagi setiap peralatan kritikal.

9. Asingkan Bahan Kimia Daripada Kawasan Pemprosesan

Bahan pencuci, bahan kimia dan bahan berbahaya tidak boleh disimpan bersama bahan mentah atau produk tanpa kawalan yang sesuai.

Amalan terbaik ialah menyediakan:

• stor bahan kimia yang berasingan,
• pelabelan yang jelas,
• prosedur penggunaan,
• rekod inventori.

Langkah ini membantu mengurangkan risiko pencemaran terhadap produk halal.

Apa Yang Auditor Akan Semak?

Semasa audit halal, auditor lazimnya akan memeriksa:

• kebersihan kawasan pemprosesan,
• aliran proses pengeluaran,
• pengasingan bahan halal dan bukan halal (jika berkaitan),
• keadaan mesin,
• rekod pembersihan,
• SOP pemprosesan,
• pelaksanaan GMP dan GHP,
• kawalan terhadap bahan kimia.

Pemerhatian ini biasanya disokong dengan semakan dokumen serta temu bual bersama pekerja.

Kesilapan Yang Sering Berlaku

Antara ketidakakuran yang sering ditemui ialah:

• Jadual pembersihan tidak dipatuhi.
• Mesin dibersihkan tetapi tiada rekod.
• Bahan mentah diletakkan berhampiran bahan kimia.
• Laluan pekerja dan produk tidak terkawal.
• SOP tidak dikemas kini.
• Tiada bukti latihan berkaitan GHP dan GMP.
• Peralatan rosak masih digunakan tanpa tindakan pembaikan.

Walaupun kelihatan kecil, isu-isu ini boleh memberi kesan kepada keputusan audit.

Amalan Terbaik Untuk Organisasi

Bagi memperkukuh kawalan pemprosesan halal, organisasi disarankan untuk:

• Membangunkan SOP bagi setiap proses utama.
• Menjalankan audit dalaman secara berkala.
• Menyediakan jadual pembersihan yang jelas.
• Menyelenggara mesin mengikut jadual.
• Melatih pekerja mengenai GHP, GMP dan keperluan halal.
• Mengenal pasti titik risiko pencemaran silang.
• Menyimpan semua rekod berkaitan proses pengeluaran.

Pendekatan ini bukan sahaja memudahkan audit, malah membantu meningkatkan kecekapan operasi secara keseluruhan.

Kesimpulan

Pemprosesan merupakan salah satu komponen terpenting dalam Pensijilan Halal Malaysia. Organisasi perlu memastikan setiap aktiviti pengeluaran dikawal dengan sistematik, mematuhi Hukum Syarak serta mengamalkan GHP dan GMP secara konsisten. Dengan kawalan proses yang baik, organisasi bukan sahaja dapat mengurangkan risiko ketidakakuran, malah meningkatkan keyakinan pelanggan terhadap produk yang dihasilkan.

Soalan Lazim (FAQ)

Adakah GHP dan GMP wajib untuk pensijilan halal?

Ya. MPPHM 2020 menetapkan bahawa aktiviti pemprosesan hendaklah memenuhi keperluan amalan kebersihan yang baik (GHP) dan amalan pengilangan yang baik (GMP) mengikut kategori operasi.

Apakah yang dimaksudkan dengan pencemaran silang?

Pencemaran silang ialah keadaan apabila produk halal tercemar akibat bersentuhan dengan bahan, peralatan, permukaan atau proses yang boleh menjejaskan status halalnya.

Adakah auditor akan melihat proses pengeluaran sebenar?

Ya. Semasa audit lapangan, auditor biasanya akan memerhatikan proses pengeluaran, keadaan premis, kebersihan, aliran kerja dan pelaksanaan prosedur bagi memastikan operasi sebenar selaras dengan dokumentasi yang dikemukakan.