Keperluan Peralatan Halal dan Perkakasan Mengikut MPPHM 2020

Peralatan Halal dan perkakasan merupakan komponen kritikal dalam penghasilan sesuatu produk. Walaupun bahan mentah yang digunakan adalah halal, penggunaan peralatan yang tidak sesuai atau tidak dikawal boleh menjejaskan integriti halal sesuatu produk.

Atas sebab itu, Manual Prosedur Pensijilan Halal Malaysia (MPPHM) 2020 menetapkan beberapa keperluan berkaitan penggunaan, penyelenggaraan dan kebersihan peralatan bagi memastikan proses pengeluaran sentiasa mematuhi keperluan Pensijilan Halal Malaysia.

Mengapa Peralatan Menjadi Fokus Audit?

Semasa audit halal, auditor bukan hanya memeriksa bahan mentah dan dokumen.

Mereka juga akan melihat sama ada:

• peralatan sesuai digunakan,
• peralatan sentiasa bersih,
• terdapat rekod penyelenggaraan,
• risiko pencemaran dapat dikawal.

Sekiranya kawalan terhadap peralatan gagal dilaksanakan, status halal produk juga boleh terjejas.

1. Peralatan Hendaklah Digunakan Untuk Produk Halal Sahaja

MPPHM 2020 menetapkan bahawa semua peralatan dan perkakasan yang digunakan hendaklah dikhususkan untuk pemprosesan atau pengendalian bahan mentah, produk dan perkhidmatan halal.

Sekiranya sesuatu peralatan pernah digunakan untuk produk tidak halal, tindakan pembetulan yang sesuai perlu diambil mengikut keperluan yang ditetapkan sebelum ia digunakan semula.

2. Jangan Gunakan Peralatan Yang Memberi Implikasi Negatif

Antara perkara yang sering diabaikan ialah penggunaan bekas, tong atau peralatan yang mempunyai label atau identiti berkaitan produk tidak halal.

Sebagai contoh:

• tong berlabel minuman keras,
• bekas dengan logo produk berasaskan babi,
• bekas yang boleh mengelirukan pengguna atau auditor.

Walaupun hanya digunakan sebagai bekas kosong, penggunaannya tetap boleh menimbulkan persepsi negatif semasa audit.

3. Berhati-hati Dengan Peralatan Berasaskan Haiwan

Sesetengah peralatan menggunakan komponen daripada sumber haiwan.

Contohnya:

• berus bulu haiwan,
• penapis tertentu,
• bahan pelekat,
• aksesori pemprosesan.

Sekiranya sumber haiwan tersebut tidak dapat dipastikan status halalnya, organisasi perlu mendapatkan pengesahan daripada pembekal atau menggunakan alternatif yang lebih sesuai.

4. Pastikan Peralatan Sentiasa Bersih dan Selamat

Setiap peralatan hendaklah:

• bersih,
• bebas daripada najis,
• tidak berkarat,
• tidak rosak,
• tidak menghasilkan pencemaran kepada produk.

Peralatan yang berada dalam keadaan tidak baik boleh menyebabkan pencemaran fizikal dan menjejaskan keselamatan makanan.

5. Wujudkan Jadual Pembersihan dan Penyelenggaraan

Pembersihan tidak boleh dilakukan secara ad hoc.

Organisasi perlu mempunyai:

• jadual pembersihan,
• jadual penyelenggaraan,
• rekod servis,
• rekod penentukuran (calibration) jika berkaitan.

Bagi peralatan seperti alat timbang dan alat pengukur suhu, penentukuran berkala amat penting bagi memastikan bacaan adalah tepat.

6. Asingkan Peralatan Yang Rosak

Peralatan yang rosak atau tidak digunakan hendaklah:

• dikenal pasti,
• dilabelkan,
• diasingkan daripada kawasan operasi,
• dibaiki atau dilupuskan mengikut prosedur.

Langkah ini mengelakkan penggunaan secara tidak sengaja yang boleh menjejaskan proses pengeluaran.

7. Gunakan Peralatan Yang Mematuhi Peraturan

Selain memenuhi keperluan halal, peralatan yang digunakan juga hendaklah mematuhi keperluan undang-undang serta standard yang berkaitan.

Contohnya:

• bahan yang bersentuhan dengan makanan (food contact material) hendaklah selamat digunakan,
• mesin hendaklah sesuai dengan jenis produk,
• peralatan perlu memenuhi spesifikasi keselamatan.

8. Laksanakan Proses Sertu Jika Berlaku Pencemaran

Sekiranya sesuatu peralatan disahkan tercemar dengan najis mughallazah, proses sertu hendaklah dilakukan mengikut kaedah yang ditetapkan.

Selepas sertu selesai, organisasi juga perlu:

• merekodkan pelaksanaan sertu,
• mengenal pasti punca pencemaran,
• mengambil tindakan pencegahan supaya kejadian tidak berulang.

Apa Yang Auditor Akan Semak?

Semasa audit halal, auditor biasanya akan melihat:

• keadaan mesin,
• kebersihan peralatan,
• rekod pembersihan,
• rekod penyelenggaraan,
• rekod penentukuran,
• penggunaan peralatan yang sesuai,
• keadaan alat timbang,
• label pada bekas dan tong,
• pengasingan peralatan rosak.

Auditor juga mungkin meminta pekerja menerangkan prosedur pembersihan bagi memastikan SOP benar-benar difahami dan dilaksanakan.

Kesilapan Yang Sering Berlaku

Antara ketidakakuran yang sering ditemui ialah:

• Mesin berkarat.
• Peralatan tidak dibersihkan selepas digunakan.
• Tiada rekod penyelenggaraan.
• Alat timbang tamat tempoh penentukuran.
• Bekas bahan mentah menggunakan tong berlabel produk tidak halal.
• Peralatan rosak masih digunakan.
• Tiada SOP pembersihan.
• Berus atau aksesori yang tidak diketahui sumbernya digunakan dalam operasi.

Kesilapan ini mungkin kelihatan kecil, tetapi boleh menimbulkan persoalan terhadap keberkesanan sistem kawalan halal organisasi.

Amalan Terbaik Untuk Organisasi

Bagi memastikan pematuhan terhadap MPPHM 2020, organisasi disarankan untuk:

• Menyediakan inventori semua peralatan.
• Menetapkan jadual penyelenggaraan berkala.
• Melaksanakan pemeriksaan harian terhadap mesin kritikal.
• Menyimpan rekod penentukuran.
• Menggunakan peralatan yang diperbuat daripada bahan yang sesuai untuk industri makanan.
• Menggantikan peralatan yang rosak tanpa berlengah.
• Melatih pekerja mengenai prosedur pembersihan dan penggunaan peralatan.

Pendekatan ini membantu memastikan operasi berjalan lancar dan memudahkan proses audit halal.

Kesimpulan

Peralatan dan perkakasan memainkan peranan penting dalam memastikan integriti halal sesuatu produk sentiasa terpelihara. Dengan memastikan peralatan digunakan secara khusus untuk produk halal, sentiasa bersih, diselenggara dengan baik dan mempunyai rekod yang lengkap, organisasi bukan sahaja memenuhi keperluan MPPHM 2020 malah dapat meningkatkan kecekapan operasi serta keyakinan pelanggan terhadap produk yang dihasilkan.

Soalan Lazim (FAQ)

Adakah semua peralatan perlu mempunyai rekod penyelenggaraan?

Ya. Peralatan kritikal, khususnya yang digunakan dalam proses pengeluaran, sebaiknya mempunyai rekod penyelenggaraan dan pembersihan yang lengkap sebagai bukti pematuhan semasa audit.

Adakah alat timbang perlu dikalibrasi?

Ya. Alat timbang dan peralatan pengukuran yang digunakan dalam operasi hendaklah ditentukur secara berkala bagi memastikan ketepatan bacaan.

Bilakah proses sertu perlu dilakukan?

Proses sertu perlu dilaksanakan sekiranya peralatan atau perkakasan disahkan tercemar dengan najis mughallazah mengikut kaedah yang ditetapkan oleh pihak berkuasa.